DOSITEJEVA KUĆA, POSLOVNA ZGRADA "Novosti" istražuju: Koliko naš narod u dijaspori čuva svoje kulturno blago
KULTURNI tragovi srpske dijapore u Evropi vidljivi su na svakom koraku, ali bogata zaostavština koju su naši sunarodnici ostavili širom Starog kontinenta nedovoljno je zaštićena i malo ko o njoj vodi brigu.
![ДОСИТЕЈЕВА КУЋА, ПОСЛОВНА ЗГРАДА Новости истражују: Колико наш народ у дијаспори чува своје културно благо ДОСИТЕЈЕВА КУЋА, ПОСЛОВНА ЗГРАДА Новости истражују: Колико наш народ у дијаспори чува своје културно благо](/data/images/2024-08-19/518878_dositej_fmob.jpg)
privatna rhiva
Da nije samo u Evropi takva situacija, pisali smo u prethodnom broju, gde smo naveli da je baština srpske dijaspore i preko okeana, takođe, zapuštena. Istraživanjem u Americi bavili su se profesori Filološkog fakulteta Aleksandar Milovanović i Jelena Vujić, a istraživanja su sada proširena i na Stari kontinent.
Tako je ovaj fakultet u okviru projekta HerCuLIS, koji je odobrio i finansira Fond za nauku Republike Srbije u okviru programa "Identiteti", poslao tim stručnjaka u Beč da sagledaju stanje srpske kulturne zaostavštine.
Zašto baš u prestonicu Austrije? Pa, malo je koji grad u Evropi bio domaćin znamenitim Srbima, kao što je to bio Beč u koji su se naši sunarodnici doseljavali tri i po veka unazad. Među njima su bili i velikani srpske kulture koji su u 19. veku tu živeli i stvarali: reformatori jezika Dositej Obradović i Vuk Karadžić, veliki pesnici Branko Radičević, Laza Kostić, Njegoš...
U kakvom je danas stanju jezik na kome su pisali, ali i druga njihova ostavština, za "Novosti" pojašnjava Biljana Ristić, istraživač-saradnik na Filološkom fakultetu u Beogradu i jedna do članica tima koji se bavio ovim poslom. Ona je obišla pripadnike naše zajednice, razgovarala sa njima i prikupljala podatke o upotrebi srpskog jezika, njegovom očuvanju, održavanju veze sa Srbijom, dostupnosti kulturnih i ostalih sadržaja na srpskom jeziku... Posetila je i zgrade u kojim su boravili znameniti Srbi tog doba:
- U blizini Švedenplaca sam obišla kuću u kojoj je živeo Dositej Obradović, to je danas poslovna zgrada, a spomen-ploča na ulazu, podignuta pedesetih godina dvadesetog veka, svedoči na nemačkom jeziku da je tu "dugo godina živeo i radio ovaj pisac i reformator srpske kulture". Na adresi Razumovskigase je spomenik Vuku Karadžiću poklon grada Beograda gradu Beču iz 1989. godine, na kome su na srpskom i nemačkom jeziku podaci da je "veliki reformator srpskog jezika živeo u Beču gde je stvorio svoja glavna dela".
Na zgradi iza spomenika nalazi se se spomen-ploča Vukovoj kćerki Mini, koju je 2021. godine postavilo Austrijsko srpsko kulturno društvo "Vilhelmina Mina Karadžić". Na zgradi Saborne crkve Svetoga Save nalaze se, takođe, sa podacima na srpskom i nemačkom jeziku spomen-ploča Savi Mrkalju "filologu, pesniku i reformatoru srpske ćirilice" i spomen-ploča Petru Petroviću Njegošu koju je 1963. godine podigao Glavni odbor Srpske pravoslavne crkevene opštine Svetog Save. Postoje i dve spomen-ploče sa podacima samo na nemačkom jeziku na zgradama u kojima su umrli Branko Radičević i Laza Kostić. Te zgrade danas imaju drugačiju namenu, a osim informacija na spomen-pločama na njima nema drugih tragova ni ličnih predmeta ovih znamenitih Srba koji su tamo proveli deo života.
Na jesen istraživanja u Španiji
ISTRAŽIVAČI sa Filološkog fakulteta nastaviće istraživanja o stanju srpskog kulturnog blaga van granica Srbije, a predstojeću jesen projekat HerCuLIS posvetiće istraživanjima naše zajednice u Španiji.
Inače, projekti Fonda za nauku interdisciplinarno pristupaju proučavanju varijeteta srpskog jezika i kulturnih osobenosti izvan nacionalnih granica i obuhvataju raznolikost srpske dijaspore sa društvenog, jezičkog, istorijskog, teritorijalnog, kulturnog, religijskog i svakog drugog stanoviš
Osim kuća čuvenih Srba, predmet istraživanja bile su i knjižare koje, između ostalog, prodaju knjige na srpskom jeziku, na ćirilici i na latinici. Takođe, bavila se istraživanjem drugih aspekata kultrunog života i saznala da postoje amaterska pozorišta u kojima glume ljudi sa naših prostora, kao i brojna društva, na primer Kulturno i sportsko društvo "Bambi", koje je osnovano 1973. godine. Naša sagovornica imala je priliku i da prisustvuje multimedijalnoj izložbi umetnice poreklom iz Srbije u galeriji Das Weisse Haus u centru Beča.
Inače, opšte je poznato da posebnu pažnju naša dijaspora poklanja crkavama, pa je gošća sa Filološkog fakulteta posetila sve četiri srpske pravoslavne crkve u Beču: Sabornu crkvu Svetoga Save koja je najstarija srpska crkva u Austriji, Crkvu Vaskrsenja Hristova, Hram akatista Presvete Bogorodice i Crkvu rođenja Presvete Bogorodice koje pripadaju Eparhiji austrijsko-švajcarskoj Srpske pravoslavne crkve, Arhijerejskom namesništvu za istočnu Austriju.
- Jutarnje i večernje službe se odvijaju na srpskom i nemačkom jeziku - kaže Biljana Ristić. - Crkve su izuzetno važna mesta za naš narod u Beču jer, pored duhovnog povezivanja, imaju i veliki značaj za njegovo svakodnevno fizičko okupljanje, ali i održavanje veze sa maticom Srbijom. U crkvama se, pored bogosluženja i svečanih proslava velikih praznika, održavaju časovi veronauke, probe i nastupi crkvenih horova, letnje muzičke škole za decu i omladinu, organizuju se posete srpskih crkvenih velikodostojnika, predavanja na srpskom jeziku, projekcije filmova i promocije knjiga.
Deo crkvenih prostorija koristi SPKD "Prosvjeta" Austrija za svoju Mrežu srpskih dopunskih škola, gde deca mogu da uče naš jezik i ćirilicu, istoriju i kulturu i one izgledaju kao bilo koja učionica u našim školama, sa klupama, tablom, slikama Svetog Save i Vuka Karadžića, pesmama na srpskom na zidovima...
- Imala sam priliku da vidim crkvene biblioteke i arhive, koje su dragocene riznice podataka o bečkim Srbima - napominje naša sagovornica.
![](/data/images/2024-08-19/518879_bec-7-vuk-spomenik_f.jpg?1724063337)
privatna rhiva
Ona je obišla groblja na kojima počivaju ili su počivali Srbi.
- Groblje Svetog Marka, gde je Vuk Stefanović Karadžić počivao od 1864. godine, kada je umro, do 1897. godine, kada su njegovi posmrtni ostaci preneti u Beograd je zatvoreno za sahrane još sedamdesetih godina devetnaestog veka, a danas je pod zaštitom države i predstavlja svojevrstan muzej gde izbledela slova na spomenicima u debeloj hladovini stoletnih stabala svedoče i o našoj prošlosti - priča naša sagovornica. - Levo od glavnog ulaza naišla sam na prostrani deo gde je sahranjivano pravoslavno stanovništvo i brojne spomenike gde su na ćirilici, uz Vukovo, ispisana imena i drugih nama znanih i neznanih Srba i Srpkinja iz osamnaestog i devetnaestog veka, trgovaca, arhitekata, neimara. Prestanak sahranjivanja na groblju Svetog Marka poklapa se vremenski sa otvaranjem Centralnog bečkog groblja 1874. godine, na kome se nalaze i srpski grobovi, ali su dominantno grupisani u delu koji se zove još i Srpsko odeljenje. Imena i tekstovi na srpskim spomenicima su ili samo na srpskom jeziku, ćirilicom odnosno latinicom, ili je reč o kombinaciji srpskog i nemačkog jezika.
Sva građa o srpskoj kulturnoj zaostavštini u Beču koju je prikupio tim Filološkog fakulteta biće sistematizovana, što će, kaže nam Biljana Ristić, doprineti boljoj i preciznijoj vidljivosti našeg jezičkog i kulturnog blaga u ovom gradu, koje je sada rasuto po arhivama, bibliotekama, javnom i privatnom prostoru.
![NEBO NATO-A OTVORENO ZA RUSKE DRONOVE: Rumunski F-16 nisu smeli da obore šahid iz bizarnog razloga NEBO NATO-A OTVORENO ZA RUSKE DRONOVE: Rumunski F-16 nisu smeli da obore šahid iz bizarnog razloga](/data/images/2024-09-11/526206_1.jpg_kf.jpg?time=1726082076)
NEBO NATO-A OTVORENO ZA RUSKE DRONOVE: Rumunski F-16 nisu smeli da obore "šahid" iz bizarnog razloga
LOVCI rumunskog vazduhoplovstva F-16 uspešno su presreli ruski dron sa eksplozivom koji je narušio vazdušni prostor NATO-a tokom nedavnog napada Kremlja na Ukrajinu, ali pilotima nije bilo dozvoljeno da obore bespilotnu, robotsku letelicu jer bi to bilo ilegalno prema rumunskom državnom zakonu, navodi se u zvaničnim izjavama i novinskim izveštajima, piše Kijev post.
11. 09. 2024. u 20:59
![UKRAJINA DOBILA ZELENO SVETLO OD BRITANIJE: Doneta odluka koja ceo svet može da odvede u haos UKRAJINA DOBILA ZELENO SVETLO OD BRITANIJE: Doneta odluka koja ceo svet može da odvede u haos](/data/images/2023-09-01/392688_tan2023-07-1112482193-0_kf.jpg?time=1726085252)
UKRAJINA DOBILA ZELENO SVETLO OD BRITANIJE: Doneta odluka koja ceo svet može da odvede u haos
VELIKA Britanija je odlučila da dozvoli Kijevu da koristi rakete "storm šedou" za gađanje ciljeva u Rusiji, piše "Gardijan", pozivajući se na izvore u Vladi.
11. 09. 2024. u 21:53
![LJudi MASOVNO UMIRU od RAKA - svi radili u ISTOJ zgradi! Otkriveni podaci, umešana Vlada SAD LJudi MASOVNO UMIRU od RAKA - svi radili u ISTOJ zgradi! Otkriveni podaci, umešana Vlada SAD](/data/images/2024-09-10/525852_ovahi-dak-valej-rezervat-indijanci-foto-profimedia_kf.jpg?time=1725977676)
Ljudi MASOVNO UMIRU od RAKA - svi radili u ISTOJ zgradi! Otkriveni podaci, umešana Vlada SAD
OTKRIVENI dokumenti iz prošlosti spominju zloglasnu narandžastu agendu, što ukazuje na moguće dodatne izvore kontaminacije zemljišta.
10. 09. 2024. u 16:11 >> 16:14
Komentari (0)