Bez autorskog glasa za Oskar

NA listi devet filmova koji nastavljaju trku za Oskar u kategoriji najboljih ostvarenja van engleskog govornog područja, koju je objavila Američka filmska akademija, i ove godine nema kandidata Srbije. Film “Dnevnik mašinovođe” Miloša Radovića nije prošao ovu selekciju. Činjenica da je domaći film na takmičenju za najpopularniju nagradu u svetu bio zastupljen davne 1985. kada je “Otac na službenom putu” Emira Kusturice bio među pet kandidata nominovanih za Oskar (kao jugoslovensko ostvarenje) i da smo od tada jedini uspeh zabeležili još samo sa “Krugovima” Srdana Golubovića, koji su 2008. bili u selekciji od devet filmova, postavlja pitanje gde je danas mesto srpske kinematografije.

Zbog čega naši filmovi ispadaju već u prvim eliminacijama, za “Novosti” komentariše kritičar Srđan Vučinić.

- To je, reklo bi se, pre svega, stvar ukusa članova Američke filmske akademije. Ali, i pada kvaliteta našeg filma. Istina, pojavili su se u poslednjih petnaest godina neka zanimljiva i vredna ostvarenja - “Sutra ujutru”, “Klip”, “Krugovi”, “Život i smrt porno bande”, “Peščanik”, “Enklava”...

Ali, sve je to premalo i nedovoljno, tvrdi Vučinić, prisetimo li se, na primer, da su se u srpskoj kinematografiji za nepune dve godine, između Brionskog plenuma 1966. i studentske pobune 1968. pojavili filmovi “Buđenje pacova”, “Skupljači perja”, “Ljubavni slučaj ili Tragedija službenice PTT”, “Jutro”, “Kad budem mrtav i beo”, “Praznik”, “Delije”, “Nevinost bez zaštite”.

- Kada bismo danas imali neki takav film, osoben i beskompromisan, verujem da bi bez problema ušao u nominaciju za Oskar, a sigurno bi bio i u glavnim takmičarskim programima velikih svetskih festivala. Istini za volju, i u našoj književnosti je slična situacija - za proteklih petnaest-dvadeset godina, nije se pojavio prozaista koji se može makar približiti onoj generaciji koja se pojavila između 1956. i 1966. - generaciji Bulatovića, Pekića, Tišme, Mihailovića, Kiša, Kovača, Bore Ćosića...

Scena iz filmova "Krugovi" Srđana Golubovića

To što samo takmičenje za Oskar “vuče” i ozbiljan novac za lobiranje filma u američkoj javnosti, i da uticaj na njegovo kotiranje imaju i političke okolnosti (što naši reditelji uzimaju i kao alibi za neuspeh), Vučinić ipak smatra sporednim razlozima.

- Ima i toga, ali razlozi su, pre svega, nedostatak autentičnog autorskog glasa u našem filmu, kao i u prozi, i u većini drugih umetnosti.

Srđan Vučinić

- Vidimo da su oni po kvalitetu daleko od vremena kada su Oskar dobijali velikani poput Bergmana, Felinija, Mencla, Šlendorfa - ističe Vučinić.

SMENE GENERACIJA

SVAKI “vremeplov” nas uverava da su najmlađi duhom, najradikalniji i najinovativniji do danas ostali autori poput Makavejeva, Puriše Đorđevića, Saše Petrovića, Živojina Pavlovića, Žilnika... Njihovi dela iz 60-ih i 70-ih godina kao da su aktuelniji sada, nego u vreme kada su snimljena, pa se otvara pitanje šta je sa novim generacijama reditelja.

- Došlo je do nekoliko smena generacija, ali nije se ponovio taj kvalitet. Odgovore treba tražiti u sistemu obrazovanja, filmskim školama, ali i u celokupnoj atmosferi u društvu. Da li znate za još neku zemlju u kojoj je građanima zabranjeno da vide najbolja dela svoje likovne baštine, u kojoj je Narodni muzej zatvoren gotovo 15 godina - kaže Vučinić.

(Sutra: Šta kažu srpski reditelji)